26.03.2021, 10:48
Niedawno przeczytałem na Testimonia tekst poświęcony Barabaszowi (zamieściłem dwa komentarze)
https://testimonia.pl/wypuszczenie-barab...literacka/
Z Barabaszem sprawa nie jest prosta. Już odpowiedź na podstawowe pytanie kim był Barabasz, nastręcza trudności. Powodem skąpe i różne opisy w NT powodu, dla którego Barabasz został uwięziony i km w ogóle był.
"A był tam jeden, zwany Barabaszem, uwięziony z buntownikami, którzy w rozruchu popełnili zabójstwo." (Mk 15, 7)
Z najstarszej Ewangelii nie wynika, że Barabasz był mordercą. Być może był jednym z morderców, a być może to inni zabili, a on był z nimi. Nie wynika też, że był buntownikiem, który wystąpił przeciw Rzymowi. W każdym razie nie z takiego tłumaczenia. Ale znam tłumaczenia, w których wprost tak się o Barabaszu pisze. Współczesne opinie zdają się przechylać w stronę interpretacji, że Barabasz był żydowskim buntownikiem i brał udział w rozruchach przeciwko Rzymowi:
“/…/ grecki odpowiednik słowa „rozbójnik” w ówczesnej sytuacji politycznej Palestyny nabrał specyficznego znaczenia. Znaczył tyle co „bojownik ruchu oporu”. /…/ Jeśli Mateusz mówi, że Barabasz był „znacznym więźniem”, świadczy to, że był jednym z bardziej znanych bojowników, a może nawet przywódcą tego powstania (zob. Mt 27,16).” – Joseph Ratzinger – Benedykt XVI, "Jezus z Nazaretu, cz. I: Od chrztu w Jordanie do Przemienienia"
"Decyzja o uwolnieniu Barabasza kosztem Jezusa, wbrew późniejszej tradycji kościelnej, była dla Żydów absolutnie oczywista. Wybierali bowiem między walczącym o wolność żydowską bojownikiem, który działał przeciw rzymskiemu okupantowi, a człowiekiem stosunkowo mało znanym, który pochodził z Galilei, a więc z prowincji.” - Łukasz Niesiołowski-Spanò, historyk starożytności, specjalizujący się w tematyce historii starożytnej Palestyny, cytat pochodzi ze strony https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/dr-ni...ie-bandyta
"Trzymano zaś wtedy znacznego więźnia, imieniem Barabasz. " (Mt 27, 16)
- Mateusz zdaje się nie wiedzieć (albo nie ma to dla niego znaczenia, ewentualnie to zataja) kim dokładniej był Barabasz, chociaż to, że więźniem był znacznym może sugerować, że był przywódcą jakiegoś rozruchu przeciwko Rzymowi.
"Był on [Barabasz] wtrącony do więzienia za jakiś rozruch powstały w mieście i za zabójstwo." (Łk 23, 19)
- podobnie Łukasz nie wie albo go to nie interesuje, ewentualnie zataja przed czytelnikiem z jakiego konkretnie powodu uwięziono Barabasza
"A Barabasz był zbrodniarzem" (J 18, 40)
- Jan kwituje sprawę najkrócej: był zbrodniarzem.
Nie można wykluczyć, a nawet jest to wysoce prawdopodobne, że kolejni autorzy Ewangelii celowo pomijali anty rzymski charakter przestępstwa Barabasza, a to po to, żeby nie było widać, że Żydzi opowiedzieli się za buntownikiem anty rzymskim lecz za zwykłym przestępcą, co w jeszcze gorszym świetle pokazuje Żydów w kontekście skazania Jezusa na śmierć i wykonania tego wyroku.
Teraz sprawa samego ułaskawienia.
"Na każde zaś święto miał zwyczaj uwalniać im jednego więźnia, którego żądali." (Mk 15, 6) - z tekstu Marka można wnioskować, że Piłat miał taki zwyczaj.
"A był zwyczaj, że na każde święto namiestnik uwalniał jednego więźnia, którego chcieli" (Mt 27, 15) - z tekstu Mateusza, że był to zwyczaj niezależny od osoby Piłata.
"A był obowiązany uwalniać im jednego na święta" (Łk 23, 17) - u Łukasza Piłat już ma taki obowiązek, jakby to było jakieś prawo i to raczej Rzymu bo trudno przypuszczać, żeby Piłat czuł się w obowiązku przestrzegać prawa żydowskiego.
"39 Jest zaś u was zwyczaj, że na Paschę uwalniam wam jednego [więźnia]. " (J 18, 39) - u Jana zwyczaj czy też prawo jest żydowskie.
Te niejasności bledną jednak wobec faktu, że takiego zwyczaju/prawa nie odnotowują żadne inne przekazy, tylko Ewangelie o tym mówią (być może każdy następny autor za Markiem, czyli faktycznie mielibyśmy do czynienia tylko z jednym źródłem).
Te wszystkie niejasności powodują, że z ewangelicznych tekstów o Barabaszu badacze wyciągają różne wnioski: począwszy od tego, że uznają historię za całkowicie zmyśloną (podaną w określonych celach, cele wskazuje się różne) aż po wersję, że jak najbardziej mogła mieć miejsce ale Barabasz był żydowskim anty rzymskim buntownikiem.
Chris Bell
https://testimonia.pl/wypuszczenie-barab...literacka/
Z Barabaszem sprawa nie jest prosta. Już odpowiedź na podstawowe pytanie kim był Barabasz, nastręcza trudności. Powodem skąpe i różne opisy w NT powodu, dla którego Barabasz został uwięziony i km w ogóle był.
"A był tam jeden, zwany Barabaszem, uwięziony z buntownikami, którzy w rozruchu popełnili zabójstwo." (Mk 15, 7)
Z najstarszej Ewangelii nie wynika, że Barabasz był mordercą. Być może był jednym z morderców, a być może to inni zabili, a on był z nimi. Nie wynika też, że był buntownikiem, który wystąpił przeciw Rzymowi. W każdym razie nie z takiego tłumaczenia. Ale znam tłumaczenia, w których wprost tak się o Barabaszu pisze. Współczesne opinie zdają się przechylać w stronę interpretacji, że Barabasz był żydowskim buntownikiem i brał udział w rozruchach przeciwko Rzymowi:
“/…/ grecki odpowiednik słowa „rozbójnik” w ówczesnej sytuacji politycznej Palestyny nabrał specyficznego znaczenia. Znaczył tyle co „bojownik ruchu oporu”. /…/ Jeśli Mateusz mówi, że Barabasz był „znacznym więźniem”, świadczy to, że był jednym z bardziej znanych bojowników, a może nawet przywódcą tego powstania (zob. Mt 27,16).” – Joseph Ratzinger – Benedykt XVI, "Jezus z Nazaretu, cz. I: Od chrztu w Jordanie do Przemienienia"
"Decyzja o uwolnieniu Barabasza kosztem Jezusa, wbrew późniejszej tradycji kościelnej, była dla Żydów absolutnie oczywista. Wybierali bowiem między walczącym o wolność żydowską bojownikiem, który działał przeciw rzymskiemu okupantowi, a człowiekiem stosunkowo mało znanym, który pochodził z Galilei, a więc z prowincji.” - Łukasz Niesiołowski-Spanò, historyk starożytności, specjalizujący się w tematyce historii starożytnej Palestyny, cytat pochodzi ze strony https://dzieje.pl/kultura-i-sztuka/dr-ni...ie-bandyta
"Trzymano zaś wtedy znacznego więźnia, imieniem Barabasz. " (Mt 27, 16)
- Mateusz zdaje się nie wiedzieć (albo nie ma to dla niego znaczenia, ewentualnie to zataja) kim dokładniej był Barabasz, chociaż to, że więźniem był znacznym może sugerować, że był przywódcą jakiegoś rozruchu przeciwko Rzymowi.
"Był on [Barabasz] wtrącony do więzienia za jakiś rozruch powstały w mieście i za zabójstwo." (Łk 23, 19)
- podobnie Łukasz nie wie albo go to nie interesuje, ewentualnie zataja przed czytelnikiem z jakiego konkretnie powodu uwięziono Barabasza
"A Barabasz był zbrodniarzem" (J 18, 40)
- Jan kwituje sprawę najkrócej: był zbrodniarzem.
Nie można wykluczyć, a nawet jest to wysoce prawdopodobne, że kolejni autorzy Ewangelii celowo pomijali anty rzymski charakter przestępstwa Barabasza, a to po to, żeby nie było widać, że Żydzi opowiedzieli się za buntownikiem anty rzymskim lecz za zwykłym przestępcą, co w jeszcze gorszym świetle pokazuje Żydów w kontekście skazania Jezusa na śmierć i wykonania tego wyroku.
Teraz sprawa samego ułaskawienia.
"Na każde zaś święto miał zwyczaj uwalniać im jednego więźnia, którego żądali." (Mk 15, 6) - z tekstu Marka można wnioskować, że Piłat miał taki zwyczaj.
"A był zwyczaj, że na każde święto namiestnik uwalniał jednego więźnia, którego chcieli" (Mt 27, 15) - z tekstu Mateusza, że był to zwyczaj niezależny od osoby Piłata.
"A był obowiązany uwalniać im jednego na święta" (Łk 23, 17) - u Łukasza Piłat już ma taki obowiązek, jakby to było jakieś prawo i to raczej Rzymu bo trudno przypuszczać, żeby Piłat czuł się w obowiązku przestrzegać prawa żydowskiego.
"39 Jest zaś u was zwyczaj, że na Paschę uwalniam wam jednego [więźnia]. " (J 18, 39) - u Jana zwyczaj czy też prawo jest żydowskie.
Te niejasności bledną jednak wobec faktu, że takiego zwyczaju/prawa nie odnotowują żadne inne przekazy, tylko Ewangelie o tym mówią (być może każdy następny autor za Markiem, czyli faktycznie mielibyśmy do czynienia tylko z jednym źródłem).
Te wszystkie niejasności powodują, że z ewangelicznych tekstów o Barabaszu badacze wyciągają różne wnioski: począwszy od tego, że uznają historię za całkowicie zmyśloną (podaną w określonych celach, cele wskazuje się różne) aż po wersję, że jak najbardziej mogła mieć miejsce ale Barabasz był żydowskim anty rzymskim buntownikiem.
Chris Bell
