Bajka o Jezusie

[E.T.]

A czy ja twierdzę, że psychologia jest jałowa poznawczo? Wręcz przeciwnie. Twierdzę, że zachowanie pewnych obiektów najefektywniej ujmować można z pomocą predykatów mentalnych.


To nieporozumienie Ergo, które świetnie prostuje Wittgenstein w "Dociekaniach...":

303. „Mogę jedynie sądzić, że ktoś drugi ma bóle, natomiast wiem, kiedy sam je mam". — Owszem; można zdecydować się na powiedzenie: „Sądzę, że on ma bóle" zamiast: „On ma bóle". Ale to jest wszystko. — To, co tutaj wygląda jak objaśnienie, albo jak wypowiedź o zjawisku psychicznym, jest w rzeczywistości zamianą jednego zwrotu innym, który podczas filozofowania wydaje się nam trafniejszy. Spróbuj kiedyś — w realnym przypadku — powątpiewać o lęku albo o bólu drugiego człowieka!
304. „Musisz jednak przyznać, że jest różnica między bólowym zachowaniem się z bólami i bez bólów". — Przyznać? Trudno o większą różnicę! — „A jednak ciągle dochodzisz do wniosku, że doznanie samo jest niczym". — Bynajmniej. Nie jest ono czymś, ale nie jest też niczym! Wniosek jest jedynie taki, że nic jest tyle samo warte, co coś, o czym nic nie da się powiedzieć. Odrzucamy jedynie gramatykę, która się nam tutaj narzuca. Paradoks zniknie dopiero wtedy, gdy zerwiemy radykalnie z ideą, jakoby język funkcjonował zawsze w jeden sposób; jakoby zawsze służył temu samemu celowi: przekazywaniu myśli — czy będą to myśli o domach, bólach, dobru i złu, czy o czymkolwiek.
305. „Ale nie możesz zaprzeczyć, że np. przy przypominaniu występuje jakieś zjawisko wewnętrzne". — Skąd to wrażenie, że chcemy tu czemuś przeczyć? Mówiąc: „Występuje tu jednak jakieś zjawisko wewnętrzne" — chciałoby się kontynuować: „Przecież widzisz, że tak jest". I przecież właśnie to wewnętrzne zjawisko ma się na myśli przy słowach „przypominać sobie". — Wrażenie, że chcemy czemuś przeczyć, płynie stąd, że występujemy przeciwko obrazowi 'procesu wewnętrznego'. Przeczymy, jakoby obraz taki dawał nam właściwe wyobrażenie o użyciu słowa „przypomnieć". Utrzymujemy, że obraz ten wraz ze swymi rozgałęzieniami nie pozwala nam zobaczyć użycia słowa takim, jakie ono jest.
306.Czemu miałbym przeczyć obecności zjawiska psychicznego?! Tylko że powiedzenie: „Wystąpiło teraz we mnie psychiczne zjawisko przypomnienia sobie o ..." nie znaczy nic innego, niż: „Teraz przypomniałem sobie Negować zjawisko psychiczne znaczyłoby przeczyć istnieniu wspomnień; znaczyłoby przeczyć, że ktokolwiek kiedykolwiek coś sobie przypominał.
307.„Czy nie jesteś jednak zamaskowanym behawiorystą? Czy nie utrzymujesz w gruncie rzeczy, że poza ludzkim zachowaniem wszystko jest fikcją?" — Jeżeli mówię tu o fikcji, to o fikcji gramatycznej.
308. W jaki sposób pojawia się filozoficzny problem zjawisk i stanów psychicznych oraz behawioryzmu? Pierwszy krok jest całkiem niepozorny. Mówi się o stanach i zjawiskach, pozostawiając kwestię ich natury otwartą! Może kiedyś dowiemy się o nich więcej — myślimy sobie. Ale właśnie przez to związaliśmy się z określonym ujęciem sprawy. Mamy bowiem określone pojęcie o tym, co znaczy: poznać bliżej pewne zjawisko. (Decydujący krok w sztuczce kuglarskiej został zrobiony, a właśnie on zdawał się całkiem niewinny.) — I oto rozpada się porównanie, które miałoby uczynić nasze myśli zrozumiałymi. Trzeba więc zakwestionować ów niezrozumiany jeszcze proces w niezbadanym jeszcze medium. A wtedy wydaje się, że zakwestionowaliśmy zjawiska psychiczne. A przecież nie chcemy ich bynajmniej kwestionować!